Αμαριώτικο
γλωσσάρι
Το
μικρό τούτο γλωσσάρι δεν έχει φυσικά τη φιλοδοξία λεξικού.
Επιθυμία μας είναι απλώς η διάσωση, τουλάχιστον στη μνήμη
αν όχι στη χρήση, κάποιων από τις αμέτρητες λέξεις
που μεταχειρίζονταν οι πρόγονοί μας, μέχρι και πριν περίπου
είκοσι χρόνια, για να εκφράσουν τις σκέψεις τους και να πραγματοποιήσουν
τις καθημερινές τους ασχολίες. Θεωρούμε τη γνώση
της διαλέκτου
μας απαραίτητη για την κατανόηση του τρόπου σκέψης των
Κρητικών και κυρίως των αξιών που καθόριζαν τη ζωή των φρόνιμων
και μπεγεντισμένων ανθρώπων (βλ. και Εισαγωγή).
Οι
περισσότερες από τις λέξεις που παρατίθενται χρησιμοποιούνταν
σε όλο το νομό Ρεθύμνου και αρκετές σε όλη την Κρήτη, έτσι,
είναι προφανές ότι από εδώ πρέπει να περάσει η κρητική διάλεκτος
στο σύνολό της, αλλά στην αμαριώτικη εκδοχή των λέξεων, όπου
υπάρχει. Ιδιαίτερα κοινά στοιχεία έχει το αμαριώτικο γλωσσικό
ιδίωμα με εκείνο της γειτονικής επαρχίας Αγίου Βασιλείου (το
αηβασιλειώτικο), για το οποίο βλ. το βιβλίο του Νίκου
Φασατάκη «Λαογραφία των Μελάμπων Ρεθύμνου», έκδοση
του Συλλόγου Μελαμπιανών Αθήνας «Οι Τέσσερις Μάρτυρες».
Παρακαλούμε
τους Αμαριώτες αναγνώστες της ιστοσελίδας να μας στείλουν
όσες λέξεις θυμούνται από τα χωριά τους με την ερμηνεία
της κάθε μιας (δηλώνοντας και το χωριό της προέλευσής τους)
ώστε να συμπληρώσουμε το Γλωσσάρι όσο είναι δυνατόν (τα ονόματά
τους θα αναφερθούν στον ανάλογο τόπο). Η πληρότητα βέβαια,
δηλαδή η αποθησαύριση όλων των ιδιωματικών μας λέξεων, μάλλον
είναι ανέφικτη, αφού όλα τα αντικείμενα, τα περισσότερα από
τα οποία έχουν πάψει προ πολλού να χρησιμοποιούνται, είχαν
την ονομασία τους.
Η
σύνταξη του Γλωσσαρίου βασίζεται κατά κύριο λόγο σε καταγραφές
απ’ ευθείας από τον καθημερινό λόγο και κατά δεύτερο, επικουρικά,
σε βοηθήματα (βλ. Βιβλιογραφία).
Απαγορεύεται η
αναδημοσίευση μέρους του Γλωσσαρίου χωρίς αναφορά στην πηγή
και του συνόλου χωρίς γραπτή άδεια του επιμελητή.
Επιμέλεια
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης.
Αποδούλου
