ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΑΜΑΡΙΟΥ
( Σύντομη προσέγγιση του θέματος)

του Γιάννη Καλογεράκη*


Νομίσματα της Συβρίτου (350-300π.χ.)
(Απ' όπου είναι επηρεασμένο το σήμα του Συλλόγου Αμαριωτών Ρεθύμνου)

Πρόσφατα δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο ότι "Συνεχίζεται η αποκάλυψη της τοπικής ιστορίας" με τη συστηματική έρευνα από την ΚΕ΄ Εφορία Κλασικών Αρχαιοτήτων, σε πολλά σημεία του Νομού Ρεθύμνου. Δεν έγινε, όμως, λόγος για αρχαιολογική έρευνα σε κάποιο αρχαιολογικό χώρο του Αμαρίου.
Είναι γνωστό στην Αρχαιολογική Υπηρεσία ότι υπάρχουν στην περιοχή του Αμαρίου πολλές ενδείξεις ότι, αν γίνουν συστηματικές ανασκαφές, η Αμαριώτικη γη δε θα απογοητεύσει τους ερευνητές. Το αντίθετο μάλιστα.
Με τις ατελείς ανασκαφές, που ξεκίνησαν το 1910 και συνεχίστηκαν σε αραιά χρονικά διαστήματα, ανακαλύφτηκε ότι υπήρχαν κατοικημένες περιοχές, πόλεις (Σύβριτα, Κώριον, Σουλία), εξοχικά σπίτια, ιερά, μινωικές επαύλεις κ.τ.λ. από την κοιλάδα των ποταμών (Καστρί) βόρεια, μέχρι την Αρχαία Σουλία (Αγία Γαλήνη του Δήμου Λάμπης) νότια.
Υπάρχουν ερείπια μινωικής, υστερομινωικής και παλαιοχριστιανικής εποχής, κοντά στους σημερινούς οικισμούς Μοναστηρακίου, Ασωμάτων, Αγ. Ιωάννη, Βυζαρίου, Αγίας Φωτεινής, Αποδούλου, Θρόνου, όπου υπήρξε η αρχαία πόλη Σύβριτος (ή Σύβριτα) και η Έδρα της πάλαι ποτέ Επισκοπής Συβρίτου.

ΣΥΒΡΙΤΟΣ
Νοτιοδυτικά του λόφου Θρονιανή Κεφάλα, μεταξύ των σημερινών οικισμών Θρόνου, Αγ. Φωτεινής και Γέννας πριν από τριανταπέντε περίπου αιώνες ιδρύθηκε ένας οικισμός, που έμελλε να εξελιχθεί σε μια σπουδαία και δυνατή πόλη.
Ο Γεωγράφος Σκύλαξ (5ος αιώνας π.Χ.) , την ονομάζει Σύβριτα (Ελεύθερνα προς βορεάν, προς νότον δε Σύβριτα).
Ο Πολύβιος (2ος αιώνας π.Χ.) στο ΙΓ΄ βιβλίο της Ιστορίας του γράφει "Σίβυρτος πόλη της Κρήτης…"
Ο Πτολεμαίος ο Γεωγράφος (2ος αιώνας μ.Χ.), αναφέρει για την Κρήτη "Πόλεις δ' εισίν εν αυτή μεσόγειος Πολυρρηνία, ¶πτερα, Αρτάκυνα, Σουβρίτα, Λάππα…"

ΕΥΡΗΜΑΤΑ
α) Στο λόφο Κεφάλα στο Δ.Δ. Θρόνους βρίσκονται ερείπια τείχους της ακρόπολης, βάσεις οικοδομών, πολλά όστρακα και, κοντά στον οικισμό Γέννα, υστερομινωικοί τάφοι.
β) Ασημένια νομίσματα βρέθηκαν πολλά στην περιοχή, αλλά νομίσματα βρέθηκαν σε ανασκαφές στη Γόρτυνα με την οποία είχε εμπορικές συναλλαγές.
γ) Μολυβένιο σφράγισμα (σφραγίδα) βρέθηκε στη Φαιστό με τη λέξη Σούκριτα (Σύβριτος).
δ) Το 1983 βρέθηκε αγαλματάκι, αρχαϊκής εποχής, γυναικείας μορφής και παραδόθηκε από τον κ. Ν. Σηφακάκη στην αρμόδια υπηρεσία.
ε) Στις τοποθεσίες Αλλενικά και Μάρμαρο βρέθηκαν τοίχοι, αγωγοί νερού, μωσαϊκό με ψηφίδες κ.α.

ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ- ΣΥΝΘΗΚΕΣ
1) Στα ¶πτερα ( Χανίων) βρέθηκε επιγραφή (πιθανόν του 189 π.Χ.) στην οποία γίνεται λόγος για τον πρόξενο της Συβρίτου: …ΑΡΙΣΤΟΦΟΩ ΣΥΒΡΙΤ(ΙΟΝ) ΠΡΟΞΕΝΟΝ (;) ΗΜΕΝ ΑΥΤΟΝ ΚΑΙ ΕΚΓΟΝΑ.
2) Συνθήκη που σύνηψαν 31 πόλεις της Κρήτης με το βασιλιά της Περγάμου (το 183 π.Χ.) βρέθηκε σε μια πλάκα στη Γόρτυνα : ΑΓΑΘΗΙ ΤΥΧΗΙ ΕΠΙ ΤΟΙΣΔΕ ΣΥΝΕΘΕΝΤΟ ΤΗΝ ΦΙΛΙΑΝ ΚΑΙ ΣΥΜΜΑΧΙΑΝ… ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΕΥΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΩΝ… ΣΥΒΡΙΤΙΟΙ κ.τ.λ.

ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΣΥΒΡΙΤΟΥ
Τον 4ο αιώνα αναφέρονται οι Επισκοπές της Κρήτης 1) Γόρτυνας (πρωτεύουσα τότε) 2) Κνωσού 3) Ιεράπετρας 4) Χερσονήσου 5) Συβρίτου 6) Ελευθεριών 7) Λάμπης 8) Κυδωνίας 9) Κισσάμου 10) Κανδάνου
Στην 8η Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια έλαβε μέρος ο Επίσκοπος Συβρίτου Θεόδωρος.
Στην 4η Οικουμενική Σύνοδο στη Χαλκηδόνα έλαβε μέρος ο Επίσκοπος Συβρίτου Κύριλλος.
Μετά το 824 μ.Χ. δεν αναφέρεται Επισκοπή Συβρίτου αλλά Λάμπης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Οι Αρχαιότητες του Αμαρίου, που μαζί με την ξακουστή πόλη Σύβριτο περιμένουν τους ειδικούς που με τη σκαπάνη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας θα φέρουν στο φως, θα αποκαλύψουν και θα αναδείξουν τους αρχαιολογικούς θησαυρούς, που κρύβει ο ευλογημένος και πανέμορφος αυτός τόπος, το Αμάρι.
Οι λίγοι μόνιμοι κάτοικοι που διαμένουν ακόμα στους δύο δήμους (Συβρίτου και Κουρητών) περιμένουν την ανάδειξη των παραπάνω αρχαιολογικών θησαυρών, που σε συνδυασμό με τις φυσικές ομορφιές, την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και τα απαραίτητα έργα υποδομής (αμαριώτικος δρόμος, φράγμα Ποταμών) θα βοηθήσουν να σταματήσει η φθίνουσα πορεία και θα οδηγήσουν τον τόπο στο δρόμο της ανάπτυξης και της προόδου.

*Ο Γιάννης Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός και Πρόεδρος του Συλλόγου Αμαριωτών Ρεθύμνου